Góry Opawskie

przez Szymon

Góry Opawskie

Sudety

Góry Opawskie są położoną najbardziej na wschód częścią polskich Sudetów i jedynym pasmem górskim w województwie opolskim. Są też z pewnością jego najbardziej atrakcyjnym krajobrazowo i przyrodniczo obszarem. Góry Opawskie są jednocześnie niewielkie i niewysokie. Nie oznacza to jednak wcale, że należy je pomijać w planach na zdobycie Korony Gór Polski!

Góry Opawskie

Góry Opawskie bywają nazywane “Perłą Ziemi Opolskiej”. Perła ta ma aż 130 km2 (chociaż w porównaniu z innymi górami w Polsce nie jest to wiele). Większość wzniesień jest niewysoka. Próżno szukać tu długich podejść czy widokowych polan. Piękno tych gór polega przede wszystkim na ich urokliwych dolinach, ciekawych formacjach skalnych i lasach porastających górskie zbocza.

Góry Opawskie w jesiennej szacie

Góry Opawskie w jesiennej szacie

Góry Opawskie mogą zachwycić bogactwem fauny i flory oraz swymi krajobrazami. Dla ich ochrony założony został Park Krajobrazowy Góry Opawskie. Teren parku obejmuje północne stoki Gór Opawskich i ich przedgórze.

Nie tylko same wzniesienia składają się na urok Gór Opawskich. To również malownicze przełomy Białej Głuchołaskiej w Głuchołazach i Złotego Potoku oraz bogate kompleksy leśne.

Sporą atrakcją Gór Opawskich są nie tylko znakowane szlaki turystyczne, ale również ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne. Poprowadzono je tak, by umożliwić turyście odkrycie różnorakich miejsc ciekawych przyrodniczo. Na wyróżnienie zasługują:

  • Gwarkowa Perć – czyli odrobina wspinaczki w skalnym kamieniołomie i po… 35 stopniowej drabinie!
  • Żabie Oczko – niewielki stawek na zboczach Olszaka (będący pozostałością po kamieniołomie) otoczony półkolem przez skały dochodzące w najwyższym miejscu do kilkunastu metrów
  • Piekiełko – kolejna pozostałość po czasach, w których wydobywano tu kamień na potrzeby lokalnego przemysłu.

Szczyt Korony Gór Polski

Biskupia Kopa

Biskupia Kopa to najwyższy szczyt polskiej części Gór Opawskich i jedyny, którego wysokość przekracza 800 metrów. Jest też szczytem niewątpliwie najbardziej interesującym. Na Biskupią Kopę z samej tylko polskiej strony prowadzi 5 ciekawych szlaków i 1 ścieżka dydaktyczna. Chętni mogą też zdecydować się na jej zdobycie od strony czeskiej.

Biskupia Kopa

Biskupia Kopa

Na szczycie Biskupiej Kopy znajduje się zabytkowa, 18-metrowa wieża widokowa. To z jej wierzchołka widać wyraźnie, jak bardzo szczyt wyróżnia się na tle otoczenia. Wszystkie wzniesienia polskiej części Gór Opawskich wydają się z tej perspektywy co najwyżej zalesionymi pagórkami.

Pod szczytem Biskupiej Kopy znajduje się jedyne schronisko w Górach Opawskich – schronisko PTTK “Pod Kopą Biskupią”. To bardzo klimatyczne i popularne wśród turystów miejsce, spod którego roztacza się ładny widok na masyw Srebrnej Kopy.

Jeśli chciałbyś:

  • odkryć najciekawsze szlaki na Biskupią Kopę
  • obejrzeć liczne zdjęcia ze szczytu i z tras
  • poznać ciekawostki oraz praktyczne informacje

Tego (i więcej) dowiesz się tu: Biskupia Kopa.

Inne szlaki

Nad doliną Złotego Potoku

Krótka, acz bardzo interesująca trasa, który zatacza pętelkę dookoła dwóch miejscowości leżących w urokliwej Dolince Złotego Potoku – Jarnołtówka i Pokrzywnej – oraz zahacza o najciekawsze atrakcje w okolicy. Idealna wycieczka dla seniorów (o ile drabina im niestraszna) i rodzin z dziećmi.

Pierwszą są Skałki Karolinki. Jest to urokliwy punkt widokowy, z którego można dostrzec Biskupią Kopę. Roztacza się stąd też całkiem ciekawy widok na leżącą w dole Dolinę Złotego Potoku.

Drugą atrakcją jest miejsce zwane Żabim Oczkiem. To zarastający zieloną rzęsą wodną staw zalegający w kotlinie będącej pozostałością po wydobyciu kamieni. Nagie skały wznoszą się nad nim nawet na siedemnaście metrów.

Staw Żabie Oczko

Staw Żabie Oczko

Trzecim jest miejsce, w którym niegdyś stała mała skocznia narciarska. Lokalnie było to dość popularne miejsce – odbywały się tu liczne zawody. Mówi się, że rekordowe skoki dochodziły do 40 metrów! Teraz po dawnym obiekcie sportowym zostało tylko zbocze z niewyraźnie zaznaczonymi pozostałościami skoczni.

Pozostałości skoczni narciarskiej

Pozostałości skoczni narciarskiej

Czwartym i najciekawszym punktem wycieczki jest Gwarkowa Perć. Gwarkowa Perć również jest pozostałością kamieniołomu. Nie jest jednak stawem jak Żabie Oczko. To mały kamienny wąwozik, w którym czeka nas odrobina wspinaczki. Na samym jego końcu zaś musimy wspiąć się na kilkumetrową drabinę. Niektórzy z przymrużeniem oka uznają to miejsce za via ferratę.

Drabina na Gwarkowej Perci

Drabina na Gwarkowej Perci

Piątą atrakcją jest Piekiełko – ciekawe formacje skalne i zarazem kolejna pamiątka po kamieniarskiej przeszłości okolicy.

Skalne Piekiełko

Skalne Piekiełko

Ostatnią atrakcją są skały zwane Karlikami. To miejsce widokowe na skałach wznoszących się nad Doliną Złotego Potoku.

Z Prudnika do Pokrzywnej

Wycieczka początkowym fragmentem szlaku im. Mieczysława Orłowicza, czyli tzw. Głównego Szlaku Sudeckiego.

Zamglone Góry Opawskie

Zamglone Góry Opawskie

Na początku szlak zapoznaje z licznymi atrakcjami i zabytkami Prudnika, m.in.:

  • dwie baszty pozostałe po dawnych murach miejskich – znajduje się tu Muzeum Ziemi Prudnickiej
  • pomnik św. Jana Nepomucena
  • plac zamkowy
  • barokowa kaplica św. Antoniego

Nie brak też po drodze ładnych punktów widokowych, np. z 15-metrowej wieży widokowej na Klasztornym Wzgórzu, na Koziej Górze lub w Wieszczynie.

Po opuszczeniu miasta szlak wyprowadza w leśne ostępy Parku Krajobrazowego Góry Opawskie. Można tutaj zasmakować ciszy i spokoju, gdyż szlak ten nie jest szczególnie często uczęszczany przez turystów.

Góra Parkowa

Ta zalesiona góra wznosząca się nad Głuchołazami jest popularnym celem wycieczek turystów i kuracjuszy przebywających w tej miejscowości. Góra posiada trzy wierzchołki zwane Przednią (490 m), Średnią (543 m) i Tylną Kopą (527 m).

Góra ta już w XIX w. była przystosowywana do odwiedzających. Wtedy to jej jezuiccy właściciele założyli na niej park. W 1885 roku na szczycie Przedniej Kopy wzniesiono bufet i wieżę widokową. Szczyt jest od tego czasu popularnym celem wycieczek.

Po drodze mijamy liczne ślady po starych szybach – pamiątkach po wydobyciu złota na tym obszarze. Na trasie jest też kilka ładnych punktów widokowych na okolicę, Góry Opawskie i Wysoki Jesionik.

Barykady

Niedługa wycieczka w odizolowanej, wysuniętej najbardziej na wschód części Gór Opawskich, leżącej nieopodal miasta Głubczyce. To zapomniane przez turystów pustkowie i kraina rozległych pól. Żółte znaki będą nas wiodły sporą pętelką obok kilku tutejszych wzniesień.

Ambona strzelnicza

Ambona strzelnicza

To jedyny szlak w promieniu kilkudziesięciu kilometrów w samym środku dzikiej głuszy.

Poza rozległymi polami uprawnymi jedynym śladem bytności człowieka (poza wydeptanymi ścieżkami) jest napotkany po drodze murszejący krzyż pamiątkowy.

Brzmi ciekawie?

No, nie do końca. Nie ma tu bowiem widoków, a okoliczne “góry” przypominają łagodne, zalesione zbocza. Tutejsze panoramy to głównie olbrzymie pola kapusty i lasy.

Głubczycka część Gór Opawskich

Głubczycka część Gór Opawskich

Szlak ten jest jednak idealny na spacer w ramach rozgrzewki przed innymi trasami. Przyroda, brak ludzi i dzikie zwierzęta to coś, czego możesz się po nim spodziewać.

Szlak dociera do Barykad, gdzie znajduje się dotknięty zębem czasu pomnik „25-lecia wyzwolenia Ziemi Głubczyckiej i powrotu do Macierzy”.

Pomnik na Barykadach

Pomnik na Barykadach

Geografia

Polska część Gór Opawskich ma raptem 60 km2 powierzchni. Góry Opawskie dzielą się na 6 masywów:

  • Biskupiej Kopy (890 m n.p.m.)
  • Parkowej Góry (543 m n.p.m.) nad Głuchołazami
  • Olszaka (453 m n.p.m.)
  • Długoty (457 m n.p.m.) koło Dębowca
  • Lipowca (370 m n.p.m.)
  • Granicznej Góry (541 m n.p.m.), zwanej też Granicznym Wierchem. Obszar ten leży odizolowany od pozostałej części polskich Gór Opawskich granicą polsko-czeską.

Z powodu niewielkich wysokości niektórzy do gór zaliczają wyłącznie Biskupią Kopę wraz z jej sąsiedztwem.

Piętra roślinne

Na terenie Gór Opawskich wyróżniamy dwa piętra roślinne: piętro pogórza sięgające 400 m n.p.m. oraz piętro regla dolnego. Większą część gór porasta las liściasty lub mieszany.

Schroniska turystyczne

Na terenie Gór Opawskich znajduje się aktualnie tylko jedno schronisko PTTK – jest to obiekt znajdujący się pod szczytem Biskupiej Kopy. Mowa o schronisku PTTK “Pod Kopą Biskupią”.

Górski Dom Turysty "Pod Biskupia Kopą"

Górski Dom Turysty “Pod Biskupia Kopą”

Klimat

Klimat Gór Opawskich sprzyja turystyce. Jest to bowiem jedno z najcieplejszych pasm górskich w Polsce. Średnia roczna temperatura wynosi od 4,5 (Biskupia Kopa) do nawet 8,5 stopnia (przedgórze)!

Najcieplejszym miesiącem jest lipiec. Niestety, jest również miesiącem najbardziej deszczowym i burzowym. Najbardziej sprzyjająca do wędrówek jest wczesna jesień – głównie ze względu na niewielką ilość opadów.

Śnieg może spaść w Górach Opawskich od końca listopada do końca kwietnia, a na Biskupiej Kopie utrzymywać się nawet do 110 dni. Bardzo często jednak opad śniegu nie utrzymuje się długo i znika nawet kilkukrotnie w czasie zimy.

Pamiętajmy jednak, że nawet w Górach Opawskich pogoda może być bardzo zmienna. Nagłe obniżenie temperatury, ulewa, opady śniegu, gęsta mgła czy burza – bądź na nie gotowy.

Miasta i miejscowości

Głuchołazy

Miasto położone malowniczo u podnóża Góry Parkowej w dolinie Białej Głuchołaskiej. Popularna baza noclegowa wśród osób pragnących pospacerować po Górze Parkowej.

Znajduje się tu wiele godnych uwagi zabytków, m.in.:

  • kościół św. Wawrzyńca z 1250 r.
  • kościół cmentarny św. Rocha z 1350 r.
  • średniowieczna Wieża Bramy Górnej (ciekawy punkt widokowy) z murami obronnymi
  • pomnik więźniów oświęcimskich na cmentarzu komunalnym

Prudnik

Miasto położone u podnóża Gór Opawskich na niewielkim wzniesieniu otoczonym od południa i wschodu doliną Rzeki Prudnik. Dobre miejsce noclegowe dla osób wybierających się na masyw Długotej.

Do najciekawszych zabytków zaliczamy:

  • Wieżę Pogańską – pozostałość zamku Woka z Rosenberga z około 1259 roku
  • rynek z zabytkowymi kamienicami wybudowanymi po pożarze w 1779 roku
  • Muzeum Ziemi Prudnickiej
  • Centrum Tradycji Tkackiej
  • ratusz z 1842 roku z 63-metrową wieżą
  • barokowa kolumna maryjna z 1694 roku
  • pomnik św. Jana Nepomucena z 1733 roku
  • fontanna z 1696 roku
  • XVIII-wieczny klasztor oo. Bonifratów

Jarnołtówek

Niewielka, ale urokliwa wieś letniskowa położona malowniczo w Dolinie Złotego Potoku u podnóża Biskupiej Kopy. Miejscowość wciska się częściowo między strome zbocza Olszaku i Bukowej Góry. Idealna baza wypadowa do zdobycia szczytu Biskupiej Kopy.

Jarnołtówek nie jest też pozbawiony ciekawych zabytków! W jego centrum stoi XIV-wieczny pałac, który został wybudowany jako dwór obronny. 300 metrów od centrum znajduje się z kolei neoromański kościół św. Bartłomieja z 1907 roku. We wsi można znaleźć też budynek starego młynu z XVI wieku. Po licznych przebudowach ciężko dopatrzyć się w nim śladów dawnej architektury przemysłowej.

Pokrzywna

Popularna wieś letniskowa przez wielu uznawana za centrum turystyczne Gór Opawskich. Większość zabudowań skupia się u wylotu Doliny Złotego Potoku i pod Młyńską Górą.

Góry Opawskie – ciekawostki

Nazwa

Pierwotnie Góry Opawskie były znane jako Góry Oser. Czesi nazywali je: Góry Pradziadowe. Z kolei w Niemczech nazywano je zdecydowanie najmniej atrakcyjnie: Górnośląski Zakątek Górski. Nazwa wzięła się stąd, że były to jedyne góry niemieckie leżące w tym obszarze, gdy Śląsk należał terytorialnie do Niemiec.

Aktualna nazwa została ustalona w latach 1945-47 podczas tzw. Komisji Nazewniczej. Nazwa pochodzi od rzeki Opawy płynącej w pobliżu Czech oraz historycznego Księstwa Opawskiego ze stolicą w Opawie.

Z historii górnictwa złota

Biskupstwo wrocławskie znane było jako “złote” właśnie z powodu poszukiwań i wydobycia cennych kruszców w Górach Opawskich. Z tego też powodu powstały miasta Głuchołazy i Zlaté Hory.

Pierwszymi poszukiwaczami złota w tej okolicy mieliby jakoby być Celtowie lub Polacy za czasów Mieszka I czy Bolesława Chrobrego. Brak jednak na to jakichkolwiek dowodów.

Historycy wskazują na wiek XIII, kiedy to biskupi wrocławscy kolonizowali te tereny. W tym czasie odkryto tu złoto. Bardzo szybko – bo już w XIII i XIV wieku – powstały pierwsze, kilkudziesięciometrowe szyby kopalniane.

Kamieniołomy

Na terenie Gór Opawskich swego czasu dość silnie rozwinięte było wydobycie kamienia. Obecnie pamiątką tamtych czasów są miejsca takie jak Piekiełko i Gwarkowa Perć. Pierwszy to skały o fantazyjnych, postrzępionych kształtach. Drugie to jedyny w Górach Opawskich wąwóz skalny.

Podwójne Góry Opawskie?

Czy wiesz, że Góry Opawskie znajdują się w Polsce w dwóch miejscach?

Tak! Na dwie połowy dzieli je terytorium czeskie wbijające się niczym klin w Polskę. Większa i atrakcyjniejsza część Gór Opawskich rozciąga się od Głuchołaz do Prudnika. To tu znajduje się większość szlaków, szczytów i atrakcji.

Mały fragment Gór Opawskich przekracza granicę Polski również w okolicach Głubczyc. Stąd mówi się o nim często Głubczyckie Góry Opawskie. Tutejsze góry przypominają jednak niewielkie wzniesienia, w większości pokryte polami, lasami lub łąkami.

Znajduje się tu tylko jeden szlak turystyczny: z Mokrego Kolonii przez Barykady do Pietrowic. Szlak ten nie jest jednak interesujący widokowo ani turystycznie. Z drugiej strony jest wyjątkowo dziki i odludniony. Idąc nim cały dzień nie spotkaliśmy żywej duszy – przynajmniej ludzkiej, gdyż zauważyliśmy całe stada dzikiej zwierzyny: głównie jelenie. Szlak nadaje się na dłuższy spacer na łonie natury.

Cała głubczycka część Gór Opawskich jest niemal nieznana i turystycznie niezagospodarowana. Jest za to całkiem urokliwa i wręcz idealna dla turystów lubiących spokój i ciszę.

Kapliczki Gór Opawskich

Miejscowości, wsie, lasy i bezdroża Gór Opawskich są usiane licznymi kapliczkami. Odbywały się przy nich, a niejednokrotnie wciąż odbywają, nabożeństwa religijne.

Cytując Tadeusza Seweryna:

Kapliczki i krzyże stawiał lud najczęściej na skrzyżowaniach dróg, w dawnym siedlisku złych demonów, u wejścia do wsi lub miasta, w miejscu samobójstwa, mordu, znalezienia dziecka nieochrzczonego lub czaszki ludzkiej, w miejscu spalenia czarownika, objawienia się Matki Boskiej lub świętego, koło studzien lub źródeł, których wodę poczytano za cudowną, a wreszcie na mogiłach ludzi pochowanych w polu lub w lesie.