Beskid Mały

przez Szymon

Beskid Mały

Karpaty - Beskidy

Beskid Mały jest, jak sama nazwa wskazuje, niezbyt wielki. Ma długość raptem ok. 35 km i szerokość 10-15 km. Jego powierzchnia wynosi raptem 500 km2 – co stawia go na końcu stawki wśród beskidzkich pasm górskich.

Szczyty Beskidu Małego, choć zalesione, słyną z niezwykle bogatych widokowo polan szczytowych i podszczytowych.

Wycieczki rozpoczynane z doliny Soły charakteryzują się sporymi przewyższeniami do pokonania – dlatego nie daj się zwieść nazwie. Przygotuj się na pewien wysiłek fizyczny.

Beskid Mały

Szczyt Korony Gór Polski

Najwyższym szczytem Beskidu Małego jest Czupel, który ma 930 metrów wysokości.

Czupel jest szczytem zalesionym, który oferuje ledwo marne prześwity. Nie oznacza to jednak, że wyprawa na niego będzie nudna! Widok będziesz miał w bród podczas zdobywania tej góry. Ale starczy o tym.

Opisowi trasy wiodącej na niego poświęciłem osobną podstronę. Zachęcam do przeczytania: Czupel.

Na podstronie znajdziesz:

  • dokładny opis trasy
  • liczne zdjęcia
  • ciekawostki

Inne ciekawe szlaki

Żar i Kiczera

Jeden z najciekawszych szlaków w Beskidzie Małym obfitujący w przepiękne panoramy. Zapadające w pamięć widoki oferuje zarówno góra Żar jak i Kiczera. Na wyróżnienie zasługuje też elektrownia szczytowo-pompowa – najwyższa tego rodzaju elektrownia w Polsce – znajdująca się na szczycie góry Żar.

Na Górę Żar

Trasa rozpoczyna się w Międzybrodziu Żywieckim. Czarne szlaki wiodą nas wzdłuż kolejki na Górę Żar. Wspinaczka jest niezbyt długa, jednak dość intensywna. Kilkukrotnie otwiera się za nami ładny widok na Międzybrodzie Żywieckie.

Żar to szczyt turystyczny położony w Beskidzie Małym i wznoszący się nad wodami Jeziora Międzybrodzkiego. Z jego drugiej strony wznosi się zalesiony Czupel, zza którego możemy dostrzec majestatyczne Skrzyczne. Obydwa szczyty należą do Korony Gór Polski – Czupel jako przedstawiciel Beskidu Małego, Skrzyczne zaś Beskidu Śląskiego.

Widać stąd również liczne inne szczyty i miejscowości obydwu pasm górskich oraz Beskidu Żywieckiego. Na szczycie postawiono tabliczkę z opisaną panoramą, dzięki czemu nawet mniej obeznani turyści mogą poznać nazwy otaczających ich szczytów.

Żar jest popularne wśród licznych społeczności: turystów (ze względu na piękne widoki), miłośników sportów zimowych (ze względu na wyciąg) oraz paralotniarzy.

Na Kiczerę

Szlak na Kiczerę wiedzie najpierw wzdłuż płotu otaczającego elektrownię szczytowo-pompową na górze Żar. Za nami roztacza się ładny, choć uboższy niż na Żarze, widok na szczyty Beskidu Małego i Śląskiego.

Za ogrodzeniem wkraczamy w las i rozpoczynamy łagodną i raczej krótką wspinaczkę na Kiczerę. Niedaleko wierzchołka znajduje się ładna widokowo polana. Jest tutaj kilka ławek, na których można odpocząć i podziwiać widoki. Szczególnie ładnie prezentuje się stąd Góra Żar. Można stąd podziwiać również Czupel i inne szczyty pasma Magurki Wilkowickiej oraz szczyty Beskidu Śląskiego.

Widok z samego szczytu jest ładny, acz nieoszałamiający. Widać stąd najbliższe szczyty i doliny Beskidu Małego. Znacznie ciekawsza jest panorama z polanki, którą przebyliśmy, wchodząc na wierzchołek.

Do Międzybrodzia Żywieckiego

Zejście z Kiczery żółtym, a następnie zielonym szlakiem odbywa się już bez większych wrażeń. Tylko z Przełęczy Isepnickiej roztacza się skromny widok na szczyty Beskidu Małego. Szlak w sam raz na zejście.

Hrobacza Łąka

Piękna widokowo trasa, która rozpoczyna się w Żarnówce Małej przy zaporze oddzielającej Jezioro Międzybrodzkie od Jeziora Czarneckiego.

Polecam przejść się po zaporze, gdyż roztaczająca się stąd panorama jest w mojej opinii najładniejszą spośród panoram z miejscowości w polskich górach. No, za wyjątkiem Tatr.

Pierwszy odcinek wiodący zboczami Bujakowskiego Gronia jest ubogi widokowo. W jednym tylko miejscu otwiera się ograniczone widok na Górę Żar i pobliskie szczyty Beskidu Małego.

Hrobacza Łąka to szczyt o zalesionym wierzchołku. Metalowy podest wzniesiony pod krzyżem daje nam możliwość podziwiania mocno ubogiego widoku na miejscowości znajdujące się w okolicy Bielska-Białej.

Na uwagę zasługuje fakt, że na wierzchołku Hrobaczej Łąki został postawiony 35-metrowy stalowy krzyż. Nocą jest włączane jego oświetlenie, dzięki czemu jest widoczny z całej okolicy, a nawet z dalszych szczytów. Dzięki temu jest jednym z łatwiejszych szczytów Beskidu Małego do zapamiętania.

Pod szczytem, na sporej polanie znajduje się schronisko turystyczne na Hrobaczej Łące. Roztacza się stąd przepiękny widok. Widać stąd szczyty Beskidu Małego, Beskidu Żywieckiego, Beskidu Makowskiego, Babią Górę, a przy dobrej widoczności również Tatry.

Schronisko jest nowe i przytulne. Czuć tutaj klimat gór, choć przepleciony nowoczesnymi akcentami, np. grami planszowymi czy kącikiem dla dzieci.

Szlak powrotny wiedzie bezpośrednio w dół do Międzybrodzia. Polecam schodzić właśnie tędy. Czemu? Bo przez większą część tej trasy będziesz mógł podziwiać wyjątkowo pyszny widok na Dolinę Soły z okolicą.

Chatka Gibasówka i Czarne Działy

Trasa, na który wybrałem się tylko i wyłącznie po to, by móc powiedzieć, że byłem we wszystkich schroniskach w Beskidzie Małym. Okazało się, że to jeden z najciekawszych szlaków w Beskidzie Małym.

Trasę polecam rozpocząć czarnym szlakiem ze Ślemienia. Szlak nie jest zaznaczony na wielu mapach – jego początek jest przy przystanku na przysiółku Gajówka we Ślemieniu przy ul. Sosnowej. Szlak ten oferuje kilka ciekawych prześwitów na Kotlinę Żywiecką.

Przede wszystkim jednak wyprowadza do największego kompleksu jaskiń w Beskidzie Małym – tzw. Czarnych Działów. Jest to 6 jaskiń różnej wielkości – od dziur w ziemi do jaskiń o korytarzach o długości 120 metrów! Na pewno warto zahaczyć o to miejsce, wybierając się do Chatki Gibasówki.

Skały Czarnych Dział

Skały Czarnych Dział

Uwaga! Aby dojść do jaskiń musisz skręcić w lewo za zielonymi znakami szlaku, do którego dołącza szlak czarny. Po kilkudziesięciu metrach zobaczysz tabliczki, z których jedna wskazuje na lewo – ku Czarnym Działom. Zejście jest dość strome i może być nieprzyjemne po opadach deszczu.

Po zwiedzeniu okolic jaskiń cofnij się zielonym szlakiem i kontynuuj nim wędrówkę. Wkrótce dotrzesz do Chatki Gibasówki. Roztacza się stąd jeden z najładniejszych widoków w całym Beskidzie Małym. Roztacza się od otoczenia Kotliny Żywieckiej, przez Babią Górę wznoszącą się za Pasmami Pewelsko-Krzeczowskimi, aż po odległe szczyty Tatr (przy dobrej pogodzie). Zdecydowanie jest to miejsce warte odwiedzenia i dłuższego odpoczynku.

Chatka Gibasówka

Chatka Gibasówka

Babia Góra widziana spod Łamanej Skały

Babia Góra widziana spod Łamanej Skały

Łamana Skała

Niewiele niższa (929 m n.p.m.) od Czupla (930 m n.p.m.) Łamana Skała niewiele ustępuje reprezentantowi Beskidu Małego w Koronie Gór Polski. Poniżej krótko prezentuję szlak na Łamaną Skałę z Rzyk.

Niewyraźna Babia Góra

Niewyraźna Babia Góra

Na szlaku jest kilka ciekawych punktów widokowych: m.in. na Potrójnej i na tzw. szlaku buków za Łamaną Skałą. Oprócz tego będziesz mógł odwiedzić dwie bliźniaczki (przynajmniej z nazwy): Chatkę na Potrójnej i Chatkę pod Potrójną. Ta druga jest jednym z najbardziej osobliwych schronisk, jakie zwiedziłem w życiu (koniecznie zobacz galerię zdjęć na dole strony!).

Chatka na Potrójnej

Chatka na Potrójnej

Chatka pod Potrójną

Chatka pod Potrójną

Na tym jednak nie koniec. Idąc tą trasą miniesz kilka formacji skalnych – w tym wysokie na 7 metrów, słynne Zbójeckie Okno (zwane również Diabelskim Oknem).

Skałki "Zbójeckie Okno"

Skałki “Zbójeckie Okno”

Łamana Skała jest najwyższym szczytem wschodniej części Beskidu Małego – grupy Leskowca i właśnie Łamanej Skały. Co więcej, szczyt ten zajmuje 13 miejsce na liście najwybitniejszych szczytów polskich Karpat i 17 wśród wszystkich polskich gór.

Co jeszcze można ciekawego powiedzieć o Łamanej Skale?

Po pierwsze, jej wierzchołek jest jedynym miejscem w Beskidzie Małym, na którym występuje piętro regla górnego.

Po drugie, znajdują się na nim niewielkie skałki. To najprawdopodobniej od tych pięknych formacji skalnych góra wywodzi swą nazwę.

Leskowiec, Groń Jana Pawła II

Szlak popularny nie tylko wśród turystów, ale również pielgrzymów. Na Groniu Jana Pawła II (to nazwa szczytu, który kiedyś był znany jako Jaworzyna) znajduje się bowiem schronisko PTTK Leskowiec oraz kaplica i stalowy krzyż poświęcony “ludziom gór”. Podejście czarnym szlakiem jest dość wymagające.

Schronisko PTTK Leskowiec

Schronisko PTTK Leskowiec

Miejscu temu zmieniono nazwę na cześć Papieża Polaka, który za czasów młodości często wchodził na ten szczyt. Na jego pamiątkę wzniesiono również kamienny posąg, który znajduje się na terenie kaplicy.

Kaplica na Groniu Jana Pawła II

Kaplica na Groniu Jana Pawła II

Znajdując się w tej okolicy, grzechem byłoby nie wejść na pobliski szczyt Leskowiec. Tu również znajduje się krzyż, a do tego drewniana wiata dająca schronienie przed niepogodą. Co jednak najważniejsze – rozpościera się stąd naprawdę rozległy widok na Beskid Makowski, Beskid Wyspowy, Gorce, Beskid Żywiecki i Beskid Mały. Przy naprawdę dobrej pogodzie można też dostrzec kilka szczytów Tatr Zachodnich. Znacznie bliżej wznosi się masyw Babiej Góry.

Schroniska

Na terenie Beskidu Małego znajdują się:

  • dwa schroniska PTTK (na Magurce Wilkowickiej i w Leskowcu)
  • schronisko turystyczne „Rogacz”
  • schronisko na Hrobaczej Łące
  • Chatka pod Potrójną
  • Chatka na Trzonce
  • Chatka Gibasówa

Geografia

Beskid Mały jest położony na południu Polski na terenie dwóch województw: śląskiego i małopolskiego. Wchodzi w skład Beskidów Zachodnich, które z kolei przynależą do Karpat.

Pasmo to dzieli się na dwie grupy górskie rozdzielone doliną rzeki Soła. Pierwszą jest grupa Magurki Wilkowickiej i Czupla. Druga grupa bywa nazywana Górami Zasolskimi lub Beskidem Andrychowskim. Jej głównymi szczytami są Łamana Skała i Leskowiec.

Beskid Mały graniczy z Beskidem Śląskim, Beskidem Makowskim, Kotliną Żywiecką, Pogórzem Śląskim i Pogórzem Wielickim.

Piętra roślinne

Na terenie Beskidu Małego dominują dwa piętra roślinności: piętro pogórza i piętro regla dolnego.

Turyści zdobywający szczyt Łamanej Skały wkraczają na niewielki obszar regla górnego. To piętro roślinności nie występuje nigdzie indziej w Beskidzie Małym.

Pogoda

Średnia roczna ilość opadów w Beskidzie Małym wynosi od 800 do 1400 mm.  I choć przez zjawisko inwersji temperatur zimy w górach są mniej surowe niż na niżej położonych terenach, to pokrywa śnieżna zalega na szczytach znacznie dłużej. Śnieg spada nawet w listopadzie, a topnieje najczęściej na początku kwietnia.

Jednym z niebezpieczeństw, z którymi należy się liczyć, wędrując po Beskidzie Małym, są mgły. To zjawisko występuje tutaj aż 50-100 dni w roku i może być przyczyną pobłądzeń.

Jaskinie

W Beskidzie Małym występują osuwiska i jaskinie osuwiskowe – tj. powstałe w wyniku obsuwania się ziemi. Aktualnie na terenie Beskidu Małego odkryto około 50 jaskiń. Najsłynniejszymi są te znajdujące się na zboczach Czarnych Działów. Największą jest z kolei Jaskinia Dziurawa znajdująca się w zamkniętym kamieniołomie w Tarnawskiej Górze. Jej długość wynosi aż 160 metrów, głębokość to z kolei 8,5 metra.

Inne warte uwagi jaskinie to:

  • Jaskinia w Straconce – 135 m długości i 17 m deniwelacji
  • Jaskinia Czarne Działy III – 120 m długości i 9 m deniwelacji
  • Wietrzna Dziura na Magurce Wilkowickiej
  • Jaskinia Lodowa w Zamczysku

Beskid Mały – ciekawostki

Kaskada Soły

Kaskada Soły to trzy zapory wodne i trzy sztuczne zbiorniki wodne wzniesione dla zapobieżenia niszczycielskim powodziom rzeki Soła.

Z ręki ludzkiej pośród gór powstały trzy jeziora: Jezioro Żywieckie, Jezioro Międzybrodzkie i Jezioro Czarnieckie.

Beskid Mały – podpisane panoramy

Beskid Mały – galeria zdjęć